Diastema to charakterystyczna przerwa pomiędzy górnymi jedynkami (siekaczami). Jedni traktują ją jako element rozpoznawalnego uśmiechu i indywidualnego wizerunku. Inni natomiast jako defekt, który wpływa na pewność siebie i zaburza estetykę.
Taka przerwa między zębami może być jedynie niegroźną cechą anatomiczną, ale równie dobrze może świadczyć o nieprawidłowościach w budowie zgryzu, zaburzeniach rozwoju uzębienia, chorobach przyzębia lub nieprawidłowych nawykach czynnościowych. Decyzję o zamknięciu diastemy zawsze podejmujemy po przeprowadzeniu pełnej diagnostyki i kompleksowej jej oceny.
Przeczytaj również: Implanty jako element kompleksowej metamorfozy uśmiechu
Spis treści:
Czym właściwie jest diastema?
Diastemą określa się przerwę występującą pomiędzy górnymi siekaczami przyśrodkowymi. W warunkach prawidłowych zęby te stykają się ze sobą powierzchniami stycznymi, tworząc harmonijny łuk zębowy. Jeżeli pomiędzy nimi pozostaje widoczna przestrzeń, mówi się właśnie o diastemie.
W praktyce stomatologicznej za istotną uznaje się zwykle przerwę przekraczającą około 0,5 mm. Jednakże znaczenie kliniczne zależy nie tylko od jej szerokości. Równie ważna jest przyczyna powstania diastemy oraz jej wpływ na funkcjonowanie całego układu stomatognatycznego.
Należy podkreślić, że nie każda diastema jest wadą wymagającą leczenia. U części pacjentów stanowi ona naturalną cechę budowy uzębienia i nie powoduje żadnych konsekwencji zdrowotnych. W innych przypadkach może być objawem poważniejszych zaburzeń wymagających leczenia ortodontycznego lub interdyscyplinarnego.
Czy diastema jest wadą zgryzu?
Sama obecność przerwy pomiędzy siekaczami nie oznacza jeszcze wady zgryzu. Jak już wspomnieliśmy, w wielu przypadkach diastema ma charakter fizjologiczny i nie zaburza funkcji narządu żucia. Dotyczy to zwłaszcza dzieci w okresie wymiany uzębienia, podczas którego rozwój szczęki przebiega bardzo dynamicznie.
Sytuacja wygląda inaczej u osób dorosłych. Utrzymująca się szeroka diastema często współistnieje z innymi nieprawidłowościami, takimi jak stłoczenia zębów, wady zgryzu, nieprawidłowa budowa wędzidełka wargi górnej albo zaburzenia proporcji pomiędzy wielkością zębów a szerokością łuku zębowego.
Właśnie dlatego każdy przypadek oceniamy indywidualnie podczas konsultacji stomatologicznej i po przeprowadzeniu badań diagnostycznych.
Jakie są najczęstsze przyczyny powstawania diastemy?
Na szczęście obecnie diagnostyka ortodontyczna pozwala dokładnie określić źródło problemu, a to umożliwia precyzyjny dobór odpowiedniej metody leczenia. Do najczęściej spotykanych przyczyn zaliczamy:
- przerost lub nieprawidłowe przyczepienie wędzidełka wargi górnej,
- dysproporcja pomiędzy wielkością zębów a szerokością szczęki,
- brak zawiązków niektórych zębów,
- obecność zębów dodatkowych,
- choroby przyzębia prowadzące do przemieszczania zębów,
- nieprawidłowe nawyki, takie jak ssanie kciuka lub nieprawidłowe połykanie.
Każda z tych przyczyn wymaga odmiennego postępowania terapeutycznego. Próba zamknięcia diastemy bez usunięcia źródła problemu często prowadzi do nawrotu wady.
Kiedy diastema u dzieci jest zjawiskiem fizjologicznym?
Rodzice często niepokoją się widoczną przerwą pomiędzy jedynkami u swoich dzieci. W większości przypadków nie ma jednak powodów do obaw.
W okresie uzębienia mieszanego, gdy wyrzynają się zęby stałe, obecność diastemy jest całkowicie naturalnym etapem rozwoju. Szczęka przygotowuje miejsce dla większych zębów stałych, a przerwa zazwyczaj stopniowo zmniejsza się wraz z wyrzynaniem kłów. Dopiero jeśli diastema utrzymuje się po zakończeniu tego etapu lub jest wyjątkowo szeroka, konieczna może być konsultacja ortodontyczna.
Zbyt wczesne podejmowanie leczenia często nie jest uzasadnione i może prowadzić do niepotrzebnych interwencji.
Leczenie ortodontyczne – najczęstsza metoda zamykania diastemy
Jeżeli przyczyną diastemy jest nieprawidłowe ustawienie zębów lub wada zgryzu, najlepsze rezultaty przynosi leczenie ortodontyczne. W zależności od sytuacji klinicznej stosujemy klasyczne aparaty stałe, aparaty estetyczne lub nowoczesne nakładki ortodontyczne.
Leczenie polega na zbliżeniu koron zębów oraz na prawidłowym ustawieniu ich korzeni. Ma to ogromne znaczenie dla stabilności uzyskanego efektu. Nieprawidłowe przesunięcie wyłącznie koron może bowiem prowadzić do nawrotu diastemy po zakończeniu leczenia.
Czy licówki mogą zamknąć diastemę?
W wybranych przypadkach doskonałym rozwiązaniem okazują się licówki porcelanowe lub odbudowy kompozytowe. Metody te znajdują zastosowanie przede wszystkim wtedy, gdy diastema ma charakter estetyczny, ale ustawienie zębów jest prawidłowe. Lekarz odpowiednio modeluje kształt siekaczy, dzięki czemu przestrzeń zostaje zamknięta bez konieczności długotrwałego leczenia ortodontycznego.
Rozwiązanie to wymaga jednak bardzo starannego planowania. Nadmierne poszerzenie zębów mogłoby zaburzyć ich naturalne proporcje i pogorszyć estetykę całego uśmiechu. W celu zapobiegania takim sytuacjom wykorzystujemy cyfrowe projektowanie uśmiechu, które pozwala ocenić przyszły efekt jeszcze przed rozpoczęciem leczenia.